2015 جىلعى 23 اقپان, استانا قالاسى
تەڭىزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى سۋ ايدىندارىندا مۇناي توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ولارعا دەن قويۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوسپاردى بەكىتۋ تۋرالى
«جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلعى 24 ماۋسىمداعى زاڭىنىڭ 18-بابى 23-7) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان تەڭىزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكi سۋ ايدىندارىندا مۇناي توگiلۋىنiڭ الدىن الۋ جانە ولارعا دەن قويۋ جونiندەگi ۇلتتىق جوسپارى بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مۇناي ونەركاسىبىن دامىتۋ دەپارتامەنتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن:
1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە وسى بۇيرىقتىڭ مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە وسى بۇيرىقتىڭ كوشىرمەسىن مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جولدانۋىن;
3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالاستىرۋىن;
4) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىڭ 2) جانە 3) تارماقشالارىمەن كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعانىنان كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلسىن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆ.شكولنيك
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
قورعانىس ءمينيسترى
______________ ي.تاسماعامبەتوۆ
2015 جىلعى 2 ءساۋىر
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى
______________ ا.مامىتبەكوۆ
2015 جىلعى 11 ناۋرىز
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
قارجى ءمينيسترى
______________ ب.سۇلتانوۆ
2015 جىلعى 26 اقپان
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
دەنساۋلىق جانە الەۋمەتتiك دامۋ ءمينيسترى
______________ ت.دۇيسەنوۆا
2015 جىلعى «___»__________
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيستردىڭ م.ا.
______________ ج.قاسىمبەك
2015 جىلعى 3 ناۋرىز
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
Iشكi iستەر ءمينيسترى
______________ ق.قاسىموۆ
2015 جىلعى 19 ناۋرىز
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى
______________ ن.ابىقاەۆ
2015 جىلعى 6 ناۋرىز
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى
_____________ ە.دوساەۆ
2015 جىلعى «___»__________
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
سىرتقى ىستەر ءمينيستردىڭ م.ا.
______________ ر.جوشىباەۆ
2015 جىلعى 2 ءساۋىر
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق
ەكونوميكا ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى
_____________ ت.جاقسىلىقوۆ
2015 جىلعى 30 ناۋرىز
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 23 اقپانداعى №134 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
تەڭىزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى سۋ ايدىندارىندا مۇناي توگىلۋىنىڭ
الدىن الۋ جانە ولارعا دەن قويۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوسپار
1-ءبولىم. جالپى ەرەجەلەر
1. تەڭiزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكi سۋ ايدىندارىندا مۇناي توگiلۋىنiڭ الدىن الۋ جانە ولارعا دەن قويۋ جونiندەگi ۇلتتىق جوسپاردىڭ ماقساتى مەن مىندەتى
1. تەڭiزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكi سۋ ايدىندارىندا مۇناي توگiلۋىنiڭ الدىن الۋ جانە ولارعا دەن قويۋ جونiندەگi ۇلتتىق جوسپار (بۇدان ءارى – ۇلتتىق جوسپار) «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» 2010 جىلعى 24 ماۋسىمداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (بۇدان ءارى – «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭ) 18-بابىنىڭ 23-7) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەندى.
2. ۇلتتىق جوسپاردىڭ ماقساتى ەكولوگيالىق سيپاتتاعى لاستانۋعا اكەلىپ سوعاتىن تەڭىزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى سۋ ايدىندارىندا مۇنايدىڭ توگىلۋىنە (بۇدان ءارى – مۇنايدىڭ توگىلۋى) جەدەل, ءتيىمدى جانە بىلىكتى دەن قويۋدى جانە ولاردىڭ زارداپتارىن جويۋ جونىندەگى ءتيىستى وپەراتسيالاردى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى.
3. ۇلتتىق جوسپاردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى:
1) ۋاقتىلى, كەشەندى جانە ءتيىمدى الدىن الۋ شارالارىن, تاۋەكەلدەردى باعالاۋ جانە قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن اسەرىن باعالاۋ نەگىزىندە قورشاعان ورتاعا زيانىن تيگىزۋگە اكەپ سوقتىراتىن نەمەسە اكەپ سوقتىرعان, مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋىنە دەن قويۋ دايارلىعىن قامتاماسىز ەتۋ;
2) ورتالىق اتقارۋشى ورگاندار, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, وزگە دە مۇددەلى ۇيىمدار مەن مەكەمەلەر, سونداي-اق مۇناي وپەراتسيالارىن جۇزەگە اسىراتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار (بۇدان ءارى – جەر قويناۋىن پايدالانۋشى) مەن مۇناي توگىلۋ تاۋەكەلىمەن بايلانىستى تەڭىزدە جانە ىشكى سۋ ايدىندارىندا قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبىن جانە وكىلەتتىگىن بەلگىلەۋ;
3) ۇلتتىق جوسپار مەن ازاماتتىق قورعاۋدىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتۋ.
4. اۆاريا, قاقتىعىس كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مۇناي توگىلۋىن بولدىرماۋ, حالىقتى, يەلىكتەگى وبەكتىلەر مەن ەلدىڭ اۋماعىن توتەنشە جاعدايلاردىڭ زاقىمداۋشى (بۇزۋشى) فاكتورىنىڭ اسەرىنەن قورعاۋ ماقساتىندا وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ قاۋىپسىز پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكولوگيالىق كودەكسىنە, «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا, «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» 2014 جىلعى 11 ساۋىردەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا (بۇدان ءارى – «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭ), «ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى» 2002 جىلعى 17 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا (بۇدان ءارى – «ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى» زاڭ) جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق كەلىسىمشارتتارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.
5. ۇلتتىق جوسپاردا قولدانىلاتىن ۇعىمدار جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى سالاسىندا پايدالانىلاتىن ۇعىمدارعا سايكەس كەلەدى.
2. ۇلتتىق جوسپاردىڭ قولدانىلۋ اياسى مەن سالاسى
6. وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ تالاپتارى, سونداي-اق ماگيسترالدىق مۇنايقۇبىرى, تەڭىز قۇرىلىستارى مەن تەڭىز پورتى وبەكتىلەرى سياقتى مۇنايدىڭ توگىلۋ تاۋەكەلىمەن بايلانىستى تەڭىزدە جانە ىشكى سۋ ايدىندارىندا قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا دا قاتىستى قولدانىلادى.
وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ تالاپتارى ەگەر «ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق كەلىسىمشارتتارىندا وزگەشە بەلگىلەنبەسە, كەمەلەر مەن كەمە يەلەرىنە قاتىستى قولدانىلادى.
7. ۇلتتىق جوسپار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق اۋماقتارىندا حالىقارالىق شارتتارىندا بەلگىلەنگەن شەكارا شەكتەرىندە كاسپي جانە ارال تەڭىزىنىڭ سۋلارىن قوسا العاندا, ىشكى سۋ ايدىندارى مەن جاعالاۋ ايماقتارىنا قولدانىلادى.
3. مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە
وعان دەن قويۋ جونىندەگى ۇلتتىق جۇيەسى مەن مۇنايدىڭ توگىلۋىن جىكتەۋ
8. مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە وعان دەن قويۋ جونىندەگى ۇلتتىق جۇيەسى ۇلتتىق جوسپاردان, مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ جونىندەگى وڭىرلىك جوسپاردان (بۇدان ءارى – وڭىرلىك جوسپار) جانە مۇناي توگىلۋىنىڭ كاۋىپىمەن بايلانىستى تەڭىزدە قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار مەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ تەڭىزدە مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى جوسپارلارىنان تۇرادى.
مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ:
1) ۇلتتىق جوسپار شەڭبەرىندە رەسپۋبليكالىق باسقارۋ دەڭگەيىنە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى;
2) وڭىرلىك جوسپار شەڭبەرىندە اۋماقتىق باسقارۋ دەڭگەيىنە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى;
3) مۇنايدىڭ توگىلۋ قاۋىپىنە بايلانىستى تەڭىزدە قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار مەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ جونىندەگى جوسپارى شەڭبەرىندە باسقارۋدىڭ وبەكتىلىك دەڭگەيىنە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى (بۇدان ءارى – وبەكتىلىك جوسپار).
9. مۇنايدىڭ توگىلۋى «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 95-1-بابىنا سايكەس ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىنە بولىنەدى:
1) ءبىرىنشى دەڭگەي – جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ تەڭىز قۇرىلىسىندا بار ماتەريالدار مەن زاتتار كومەگىمەن قۇرىلىس پەرسونالى جوياتىن مۇنايدىڭ بولماشى (ون توننا مۇنايدان اسپايتىن) توگىلۋى;
2) ەكىنشى دەڭگەي – جويۋ ءۇشىن جۇمىس جۇرگىزىلگەن جەردەگى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ تەڭىزدەگى قۇرىلىسىندا بار رەسۋرستار, سونداي-اق جەرگىلىكتى جاعاجاي قىزمەتتەرىنىڭ قوسىمشا ماتەريالدارى, زاتتارى مەن پەرسونالى دا قاجەت بولاتىن, مۇنايدىڭ شامالى (ورتاشا) (ون توننا مۇنايدان ەكى ءجۇز ەلۋ توننا مۇنايعا دەيىن) توگىلۋى;
3) ءۇشىنشى دەڭگەي – جويۋ ءۇشىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ, جەرگىلىكتى جاعاجاي قىزمەتتەرىنىڭ, سونداي-اق مامانداندىرىلعان قور ەسەبىنەن حالىقارالىق ۇيىمداردى قوسا العاندا, مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ جونىندەگى باسقا دا ۇيىمداردىڭ ماتەريالدارى, زاتتارى مەن پەرسونالى تالاپ ەتىلەتىن, مۇنايدىڭ كوپ (ەكى ءجۇز ەلۋ توننادان جانە ودان كوپ مۇناي) توگىلۋى.
10. مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا جانە ەڭ جاقسى تاجىريبەگە سايكەس تاۋەكەلدەردى باعالاۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
11. مۇنايدىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ 1-قوسىمشاسىنا ساي مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىنىڭ قۇرىلىمىنا سايكەس مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسى بەلگىلەنەدى.
12. ۇلتتىق جوسپارعا, وڭىرلىك جوسپارعا جانە وبەكتىلىك جوسپارعا مىناداي ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى:
1) قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ وزگەرۋى كەزىندە;
2) بىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋلاردى جۇرگىزۋ ناتيجەسى بويىنشا;
3) مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ كەزىندە ءىس-قيمىلداردى باعالاۋ مەن ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ناتيجەسى بويىنشا.
4. تەڭىزدە جانە ىشكى سۋ ايدىندارىندا مۇنايدىڭ توگىلۋىنە جاۋاپكەرشىلىك
13. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى تەڭىزگە توگىلگەن مۇناي قورىتىندىسى بويىنشا قورشاعان ورتاعا, ءۇشىنشى تۇلعاعا كەلتىرىلگەن شىعىندى, سونداي-اق تەڭىزدە مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ جونىندەگى مەملەكەتتىڭ شىعىندارىن تولىق كولەمدە وتەيدى.
كەمە يەسى «ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 171-178- باپتارىنا سايكەس قاۋىپتى جۇكتى تاسىمالداۋ جانە تەڭىزدى كەمەلەردىڭ مۇنايمەن لاستاۋ نۇقسانىنا جاۋاپتى بولادى.
14. مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ سەبەپتەرىن زەرتتەۋ, شىعىنداردى وتەۋ ءتارتىبى جانە مۇناي توگىلۋىنەن قورشاعان ورتانى قالپىنا كەلتىرۋ ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى.
2-ءبولىم. مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ
5. مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى ءىس-شارالار
15. مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى نەگىزگى ءىس-شارالار:
1) مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الەۋەتتى كوزى تۋرالى اقپاراتتى جەدەل جيناۋ, وڭدەۋ جانە تالداۋ;
2) مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ ىقتيمال ورىن الۋىن جانە ولاردىڭ زارداپتارىن جەدەل ناقتى جانە مونيتورينگتىك (پراكتيكالىق) اقپاراتتىڭ نەگىزىندە بولجاۋ;
3) مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ, وعان دەن قويۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى شارالاردى ازىرلەۋ جانە ىسكە اسىرۋ تيىمدىلىگىن باعالاۋ;
4) «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 95-1- بابىنىڭ 2-تارماعىندا بەلگىلەنگەن تارتىپتە مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى جوسپاردى بەكىتۋ;
5) ءبىرىنشى جانە ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ ءۇشىن جەكە قۇرىلىمدار (بولىمشەلەر) قۇرۋ, كورسەتىلگەن قۇرىلىمداردى زاڭناماعا سايكەس اتتەستاتسيادان وتكىزۋ, ولاردى ارنايى تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتاۋ نەمەسە ءتيىستى كۋالىگى بار جانە (نەمەسە) بەلگىلەنگەن تارتىپتە اتتەستاتسيالانعان, مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ورىندايتىن كاسىبي اۆاريالىق-قۇتقارۋ قۇرالىمدارىمەن (قىزمەتتەرمەن) شارتتار جاساسۋ;
6) تەحنولوگيالىق جابدىقتاردى جارامدى كۇيدە ۇستاۋ, مۇنايدىڭ ىقتيمال توگىلۋىنىڭ الدىن الۋعا جانە ولاردىڭ زارداپتارىنىڭ قاۋىپتى اۋقىمىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق ءىس-شارالاردى الدىن الا وتكىزۋ;
7) قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىگى دەكلاراتسياسىن ازىرلەۋ;
8) قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىدە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا وندىرىستىك باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ;
9) ءتيىستى بىلىكتىلىك تالاپتارىن قاناعاتتاندىراتىن جانە كورسەتىلگەن جۇمىسقا مەديتسينالىق قارسى ايعاقتارى جوق تۇلعالاردى قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىدە جۇمىسقا جىبەرۋ;
10) مۇناي توگىلۋىن انىقتاۋ جۇيەسىنىڭ (مونيتورينگىنىڭ), سونداي-اق بايلانىس جانە حابارلاۋ جۇيەسىنىڭ دايىندىعىن جاساۋ جانە قولداۋ;
11) بولۋى مۇمكىن توتەنشە جاعدايلاردىڭ قاۋىپتىلىگىن, سونداي-اق ولاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالدارلارىن بولجامداۋ جانە باعالاۋ.
16. بولۋى مۇمكىن توتەنشە جاعدايلاردىڭ قاۋىپتىلىگىن, سونداي-اق ولاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالدارلارىن بولجامداۋ جانە باعالاۋ ەكولوگيالىق زانناماعا سايكەس جانە ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭناماعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى, قر ست يسو 15544-2006 «مۇناي جانە گاز ونەركاسىبى». تەڭىزدىك كەن ورىندارىنان ءوندىرۋ ءۇشىن قوندىرعىلار. توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ ءۇشىن تالاپتار جانە باسشىلىق نۇسقاۋلار.
قاۋىپتى باعالاۋ كەزىندە:
1) مۇنايدىڭ توگىلۋ ىقتيمالدىعىن انىقتاۋ:
جۇرگىزىلەتىن مۇناي وپەراتسيالارىنىڭ ءتۇرى, سونداي-اق تەڭىزدە مۇناي توگىلۋ قاۋىپىمەن بايلانىستى تەڭىزدە قىزمەتتەردىڭ وزگە دە تۇرلەرى;
توگىلەتىن مۇنايدىڭ ءتۇرى مەن كولەمى;
مۇناي توگىلۋىنىڭ كۇتىلەتىن كەزەڭدىلىگى مەن اۋقىمى;
مۇناي توگىلۋىنىڭ جوعارى قاۋىپىمەن اۋدانداردى انىقتاۋ;
ۋچاسكەدە مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ تاريحى;
2) مۇمكىن زارداپتاردى انىقتاۋ:
سەزىمتال تابيعي وبەكتىلەردىڭ جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار وبەكتىلەردىڭ تۇراقتى جەرى, كارتالاردى جاساۋ;
كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ نەگىزىندە توگىندىنىڭ تارالۋ الاڭى مەن ىقتيمالدىعىن كورسەتە وتىرىپ, مۇناي توگىلۋىنىڭ مۇمكىن جاعدايلارىن تالداۋ;
مۇنايدىڭ سەزىمتال تابيعي وبەكتىلەرگە جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار وبەكتىلەرگە اسەرى;
كليماتتىق جانە اۋا رايى جاعدايلارىن تالداۋ جانە جەلدىڭ باعىتى مەن جىلدامدىعى, ماۋسىمدىق تەمپەراتۋرالىق كورسەتكىشتەر, مۇمكىن بولاتىن ماۋسىمدىق تۇنبالار;
3) مۇناي توگىلۋىنىڭ مۇمكىن بولاتىن ستسەناريلەرىن انىقتاۋ;
4) مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋدىڭ قاجەتتى شارالارى مەن وڭتايلى ادىستەرىن بەلگىلەۋ:
مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋدىڭ بار ادىستەرى جانە ولاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار;
مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ ادىستەرى توگىلۋ زاردابىن تومەندەتۋگە, ەكولوگيالىق جالپى پايدانى قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەتىندىگىن انىقتاۋ قاجەت.
17. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى مۇنايدىڭ توگىلۋىن, سونداي-اق جاعالاۋلىق ايماقتىڭ لاستانۋىن بولدىرماۋ جونىندە جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلدايدى.
18. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبى جانە قۇرال-جابدىقتار, پەرسونال مەن مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ ءۇشىن باسقا دا رەسۋرستار نىسانىندا كومەك الۋ تۋرالى ءوزارا كەلىسىمدەر جاسايدى. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار قاجەت بولعان جاعدايدا مۇناي جانە گاز سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانمەن, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن جانە ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىمەن, ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ۆەدوموستۆوسىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمدەر جاسايدى.
19. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالارىنا سايكەس ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىندا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىندا جەر قويناۋىن پايدالانۋشى جەكە وندىرىستىك پەرسونالىنا جانە جاعاجاي قىزمەتتەرىنىڭ پەرسونالىنا جىل سايىنعى وندىرىستىك وقۋدى جۇرگىزەدى, سونداي-اق وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىڭ بولىمشەسىمەن جانە ناقتى جاعدايلارعا بارىنشا جاقىنداتىلعان كاسىبي اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرالىمدارىمەن بىرلەسىپ وقۋ-جاتتىعۋ مەن دابىلدار وتكىزەدى.
20. كەمەلەر ءۇشىن قولجەتىمدى, بۇرعىلاۋ بارجاسىندا نەمەسە اكۆاتوريلەردە مۇز جامىلعىسىنىڭ بولۋى كەزىندە پلاتفورمالاردا بۇرعىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ مۇنايدىڭ ىقتيمال توگىلۋىن جاعالاۋلىق بازالاردان ارنايى قۇرالدارمەن جەتكىزۋ ساتىنە دەيىن وقشاۋلاۋ جانە مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جەتكىلىكتى كولەمدە بۇرعىلاۋدان اشىق سۋ كەڭىستىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇرال-جابدىقپەن مۇزجارعىش ۇلگىسىندەگى كەمەنىڭ تۇراقتى قاتىسۋى قامتاماسىز ەتىلەدى.
21. تۇز استى قالىڭدىقتاعى ءونىمدى قاباتتى اشۋ جانە ۇڭعىمالاردى بولجامدى ەكسترەمالدى قىسىممەن جانە كۇكىرت سۋتەگىنىڭ جوعارى قۇرامىمەن سىناۋ تەڭىزدە اۋىر مۇز جاعدايلارىندا جۇرگىزىلمەيدى.
6. مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جوسپارلاۋ
1-پاراگراف. تەڭiزدە مۇنايدىڭ توگiلۋىنiڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونiندەگi وڭىرلىك جوسپار
22. تەڭiزدە مۇنايدىڭ توگiلۋىنiڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونiندەگi وڭىرلىك جوسپار (بۇدان ءارى – وڭىرلىك جوسپار) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ, سونداي-اق ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتتەرىنىڭ جانە قۇرالىمدارى مەن كاسىبي اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ, ءتيىستى وبلىس اۋماعىندا اۆاريا ناتيجەسىندە تۋىنداعان دايارلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن مۇنايدىڭ توگىلۋىنە ۋاقىتىلى دەن قويۋ جانە ونىڭ زارداپتارىن جويۋ سالاسىندا باسقا دا ۇيىمداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبىن جانە قۇرالدار مەن رەسۋرستارىنىڭ ينتەگراتسياسىن ايقىندايدى.
23. تەڭiزدە مۇنايدىڭ توگiلۋىنiڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونiندەگi وڭىرلىك جوسپاردى قورشاعان ورتانى قورعاۋ, جەر قويناۋىن زەرتتەۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان, قىزىلوردا, شىعىس قازاقستان, پاۆلودار, الماتى, جامبىل جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى, سونداي-اق وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ 2-قوسىمشاسىنا سايكەس نىسان بويىنشا كاسىبي اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرالىمدارى ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى.
24. وڭىرلىك جوسپاردى ازىرلەۋ ءۇشىن وبلىس اكىمىنىڭ باسشىلىعىمەن مۇنايدىڭ توگىلۋىن الدىن الۋ جانە ونى جويۋ بويىنشا قۇرامىندا وبلىستىڭ توتەنشە جاعدايلاردى الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ مۇددەلى مۇشەلەرى, ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدومستۆولارىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ, اۆاريادان قۇتقارۋ قىزمەتى, وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدومستۆولارىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ, اۆاريالىق قۇتقارۋ قىزمەتتتەرىنىڭ, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ وكىلدەرى بار تۇراقتى جۇمىس توبى قۇرىلادى, سونداي-اق قاجەتتى بولعان جاعدايدا مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن ۇيىمدار تارتىلادى.
وڭىرلىك جوسپاردى جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى كەلىسەدى جانە وبلىستىڭ اكىمى بەكىتەدى. وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى ەنگىزۋ جۇمىس توبىمەن كەلىسۋ كەزىندە جۇزەگە اسىرىلادى جانە وبلىستىڭ اكىمى بەكىتەدى.
25. وڭىرلىك جوسپاردى بەكىتۋ مەرزىمى وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ 3-قوسىمشاسىنا سايكەس تەڭىزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى سۋ ايدىندارىندا مۇناي توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ولارعا دەن قويۋ جونiندەگi ۇلتتىق جوسپاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارىندا كورسەتىلگەن.
2-پاراگراف. تەڭiزدە مۇنايدىڭ توگiلۋىنiڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونiندەگi وبەكتىلىك جوسپار
26. وڭىرلىك جوسپارعا سايكەس كەلەتىن تەڭىزدە مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى وبەكتىلىك جوسپاردى (بۇدان ءارى – وبەكتىلىك جوسپار) ۇيىم باسشىسى بەكىتەدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ مەن ازاماتتىق قورعاۋ زاڭنامالارىنا سايكەس كاسىبي اۆاريالىق قۇتقارۋ قىزمەتتتەرىمەن كەلىسەدى.
27. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى تەڭىزدە مۇنايدىڭ توگىلۋىنىن الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى وبەكتىلىك جوسپاردى وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ 4-قوسىمشاسىنا سايكەس نىسان بويىنشا ازىرلەيدى.
28. وبەكتىلىك جوسپاردى بەكىتۋ مەرزىمدەرى وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ 3-قوسىمشاسىنا سايكەس تەڭىزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋ ايدىندارىندا مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ولارعا دەن قويۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ءىس-شارالار جوسپارىندا كورسەتىلگەن.
29. كەمەگە قاتىستى كەمە يەسى ءار مۇناي تانكەرىنىڭ بورتىندا جالپى سىيىمدىلىعى 150 رەگيسترلىك توننا جانە ودان دا كوپ جانە ءار كەمەنىڭ, مۇناي تانكەرى بولىپ تابىلمايتىن جالپى سىيىمدىلىعى 400 رەگيسترلىك توننا جانە ودان دا كوپ 1978 جىلى حاتتامامەن وزگەرتىلگەن, 1973 جىلى كەمەلەرمەن لاستاۋدى الدىن الۋ بويىنشا حالىقارالىق كونۆەنتسيانىڭ 1-قوسىمشاسىنىڭ 5-ءبولىمىنىڭ 37-ەرەجەسىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس مۇنايمەن لاستانۋعا قارسى كۇرەس بويىنشا توتەنشە شارالاردىڭ كەمە جوباسىنىڭ بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
3-ءبولىم. مۇنايدىڭ توگىلۋىنە دەن قويۋ جانە ونى جويۋ
7. مۇنايدىڭ توگىلۋى جانە وعان دەن قويۋ وپەراتسيالارىنىڭ بارىسى تۋرالى حابارلاۋ
30. مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ پايدا بولۋى تۋرالى اقپارات مىنا رەتپەن بەرىلەدى:
1) جەر قويناۋىن پايدالانۋشى وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ 5-قوسىمشاسىنا سايكەس نىسان بويىنشا تەڭىزدە جانە ىشكى سۋ ايدىندارىندا مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى تۋرالى اقپاراتتى كەيىن فاكسيميلە بايلانىسىمەن جىبەرەتىن, تۇراقتى قولدانىستاعى تەلەفون جەلىسىنىڭ ارناسى نەمەسە ەلەكتروندىق پوشتا ارقىلى ازاماتتىق قورعاۋ مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق بولىمشەسىنە دەرەۋ حابارلايدى. بۇل رەتتە, حابارلامانى (اۋىزشا, كەيىننەن جازباشا حابارلاۋمەن) العان ساتتەن باستاپ 5 مينۋت ىشىندە حابارلامانى العان اۋماقتىق بولىمشە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىعا حابارلامانى العانىن راستايتىن جاۋاپ حات (ەلەكتروندىق پوشتا نە فاكسيميلە بايلانىسى ارقىلى) جىبەرەدى;
2) ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەسىنىڭ جەدەل كەزەكشىسى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىدان مۇنايدىڭ توگىلۋى تۋرالى اقپاراتتى العان ساتتەن باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنىڭ «رەسپۋبليكالىق داعدارىس ورتالىعى» (بۇدان ءارى - رەسپۋبليكالىق داعدارىس ورتالىعى) مەملەكەتتىك مەكەمەسىنە (اۋىزشا, كەيىننەن جازباشا حابارلاۋمەن) دەرەۋ حابارلايدى, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋى كەزىندە قوسىمشا ءتيىستى وبلىس اكىمىنە (ول بولماعان جاعدايدا اكىمنىڭ ورىنباسارىنا) حابارلايدى;
3) ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدوموستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەسى باسقا وبلىستاردىڭ اۋماعىنا مۇناي توگىلۋىنىڭ تارالۋ قاۋپى كەزىندە شەكارالاس وبلىستاردىڭ ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدومستۆولارىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ جەدەل كەزەكشىلەرىنە دەرەۋ حابارلايدى;
4) رەسپۋبليكالىق داعدارىس ورتالىعى توگىلگەن مۇناي دەرەگى جانە ونىڭ دەڭگەيى تۋرالى مىنا: ازاماتتىق قورعاۋ جانە ساۋدالىق تەڭىزدە ءجۇزۋ سالاسى, مۇناي جانە گاز سالاسى, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنىڭ ورتالىق ۋاكىلەتتى ورگاندارىنا حابارلايدى.
31. مۇنايدىڭ توگىلۋ ورنىنان باستاپ بارلىق اقپارات ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ۆەدومستۆولىق اۋماقتىق بولىمشەسى ارقىلى رەسپۋبليكالىق داعدارىس ورتالىعىنا تۇسەدى.
32. رەسپۋبليكالىق داعدارىس ورتالىعى قاۋىپ نەمەسە ءۇشىنشى دەڭگەيلى مۇنايدىڭ توگىلۋى بولعان جاعدايدا اقپاراتتى دەرەۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە حابارلايدى.
33. جاعالاۋ ايماعىندا اۆاريا تۋىنداعان جاعدايدا اقپاراتتى جەتكىزۋ ءۇشىن جاعالاۋ ايماعىنداعى باسقارۋ پۋنكتى ۇيىمداستىرىلادى.
34. رەسپۋبليكالىق داعدارىس ورتالىعى مەن ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەسى, جەر قويناۋىن پايدالانۋشى جانە بايلانىس وپەراتورلارى بايلانىس جەلىسىنىڭ جۇمىسىن مىنا ماقساتتا قامتاماسىز ەتەدى:
1) لاستانۋدى تۋعىزاتىن اۆاريا تۋرالى اقپاراتتى قابىلداۋ;
2) اۆاريالىق مۇنايدىڭ توگىلۋى كەزىندە دەن قويۋ وپەراتسياسى ۋاقىتىندا كومەك كورسەتۋ جانە جەدەل حاتتارمەن الماسۋ تۋرالى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ باسشىسىنىڭ سۇرانىسىن بەرۋ;
3) مۇنايدىڭ توگىلۋى ايماعىنداعى تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ بويىنشا كوماندا بەرۋ جانە ازاماتتىق قورعانىس سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ وكىمىن قامتاماسىز ەتۋ.
35. ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ۆەدومستۆوسى تونەتىن قاتەر تۋرالى نەمەسە مۇناي توگىلۋىنىڭ پايدا بولۋى تۋرالى ەلدى حاباردار ەتەدى.
36. حالىقتى قاۋىپ دارەجەسى, قاجەتتى قاۋىپسىزدىك, سالدارلار, مۇنايدىڭ توگىلۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى جويۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى حاباردار ەتۋ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى, اتاپ ايتقاندا:
1) «تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ تۋرالى» 2012 جىلعى 18 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 27-بابىنىڭ 5-تارماعىنا سايكەس تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جەلىسى;
2) ازاماتتىق قورعاۋ جانە ساۋدالىق تەڭىزدە ءجۇزۋ سالاسىنداعى, مۇناي جانە گاز, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە وندىرىستىك قاۋiپسiزدiك سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارى;
3) «بايلانىس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 2004 جىلعى 5 شىلدەدەگى 14-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس ۇيالى بايلانىس;
4) مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارى.
8. ءبىرىنشى جانە ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ جونىندەگى شارالار
37. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى رەسۋرستارمەن جاراقتالادى.
ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جانە ولاردىڭ زارداپتارىن جويۋ ءۇشىن مۇنايدىڭ توگىلۋىن جانە جينالۋىن وقشاۋلاۋ ءۇشىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ جاعالاۋداعى وبەكتىلەرىنەن قوسىمشا رەسۋرستار (ماتەريالدار, زاتتار) تارتىلادى.
ءبىرىنشى جانە ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ ءۇشىن قاجەتتى جەكە ماتەريالدار مەن جابدىقتارى بولماعان كەزدە جەر قويناۋىن پايدالانۋشى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ سالاسىنداعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن, مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ اۋدانىندا ءبىرىنشى جانە ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن ۋاقتىلى جويۋ ءۇشىن جابدىقتار مەن تەحنيكالىق قۇرالدارى بار كاسىبي اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتىمەن شارت جاساسادى.
38. ءبىرىنشى جانە ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋى كەزىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋشى وبەكتىلىك جوسپارعا سايكەس قاجەتتى شارالاردى قابىلدايدى. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى مۇنايدىڭ توگىلۋىنە دەن قويۋ جانە ونى جويۋ ءۇشىن بار جابدىقتى پايدالانادى.
39. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ, وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ ۆەدومستۆولارىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنە كەز كەلگەن دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋى تۋرالى دەرەۋ حابارلايدى.
40. كاسپي تەڭىزىنىڭ قورىق ايماعىنا قاۋپى جوق ەكىنشى دەڭگەيدەگى مۇناي توگىلۋىنە دەن قويۋدى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قاتىسۋىنسىز جەر قويناۋىن پايدالانۋشى جۇزەگە اسىرادى.
41. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىندا مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ جانە ونى وقشاۋلاۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جۇرگىزگەننەن جانە اۆاريالىق سەبەپتەردى, ينتسيدەنتتى تەكسەرگەننەن كەيىن قورشاعان ورتانى قالپىنا كەلتىرۋ شارالارى, سونداي-اق اۆاريانىڭ سالدارلارىن جويۋ جانە وسىعان ۇقساس اۆاريالاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جوسپارلانعان شارالار تۋرالى ەسەپتى قورشاعان ورتانى قورعاۋ, وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ اۋماقتىق بولىمشىلەرىنە جىبەرەدى.
9. ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالار
42. ۇلتتىق جوسپار ءىشىنارا نەمەسە تولىق كۇشىنە ەنەدى, ەگەر:
1) جابدىقتاردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىعا ەلدە ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى حالىقارالىق رەسۋرستاردىڭ جەتكىزىلۋىن ۇيىمداستىرۋعا كومەك تالاپ ەتىلسە;
2) مۇنايدىڭ توگىلۋ اۋقىمى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ مۇمكىندىگىنەن ارتىق بولسا;
3) مۇنايدىڭ توگىلۋى شەكارالاس مەملەكەتتىڭ اۋماعىنا تاراتىلا باستاسا;
4) مۇنايدىڭ توگىلۋى كاسپي تەڭىزىنىڭ قورىق ايماعىنا قاۋىپ تونگىزەتىن بولسا.
43. ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ وتاندىق جانە حالىقارالىق رەسۋرستار ورنالاسقان كەز كەلگەن نۇكتەدەن ماتەريالدار مەن زاتتاردى تەز ارادا جۇمىلدىرۋدى تالاپ ەتەدى.
44. ۇلتتىق جوسپار شەڭبەرىندە مۇنايدىڭ ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى توگىلۋىنە دەن قويۋ بويىنشا ءىس-قيمىلدى ۇيلەستىرۋ جانە باسقارۋ «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 95-1-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق مەملەكەتتىك كوميسسياعا (بۇدان ءارى – ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا) جۇكتەلەدى, جۇكتەلگەن وكىلەتتىكتەرى, قۇقىقتارى جانە مىندەتتەرى «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 7-بابىندا بەلگىلەنەدى.
45. ءYشىنشى دەڭگەيدەگى مۇناي توگىلۋى تۋرالى حابارلاندىرۋ تۇسكەن ساتتەن باستاپ, وسى ۇلتتىق جوسپاردىڭ 47-تارماعىنا سايكەس توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسى تاعايىندالعانعا دەيىن مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ باسشىسى «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 50-بابىنىڭ 2-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىنا سايكەس وسى ايماقتاعى كۇشتەر مەن قۇرالداردى جۇمىلدىراتىن وبلىس اكىمىنىڭ تاعايىنداۋىمەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى بولىپ تابىلادى.
46. قازاقستان رەسپۋبليكاسى «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 50-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ باسشىسى:
1) جەرگىلىكتى اۋقىمداعى توتەنشە جاعداي كەزىندە – اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك اكىمىنىڭ شەشىمىمەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى;
2) جاھاندىق نەمەسە وڭىرلىك اۋقىمداعى توتەنشە جاعداي كەزىندە – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ وكىمىمەن ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى تاعايىندىلادى.
47. جاھاندىق نەمەسە وڭىرلىك اۋقىمداعى مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا مۇشەلەرىن جيناۋ تۋرالى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسياعا ۇسىنىستار ەنگىزەدى.
48. مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ باسشىسى «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 50-بابىنىڭ 9-تارماعىنا سايكەس مىنا مىندەتتەمەلەردى ىسكە اسىرادى:
1) قولدا بار كۇشتەر مەن قۇرالداردى پايدالانا وتىرىپ, توتەنشە جاعداي ايماعىندا بارلاۋدى جانە جاعدايدى باعالاۋدى, ادامداردى قۇتقارۋدى ۇيىمداستىرادى;
2) اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگiزۋ بويىنشا نەگىزگى كۇش-جىگەردى جۇمىلدىرۋ ۋچاسكەلەرىن, كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ قاجەتتى سانىن, قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگiزۋدiڭ ادiستەرi مەن تاسiلدەرiن ايقىندايدى;
3) توتەنشە جاعداي ايماعىنداعى وبەكتiلەردە جانە ۇيىمداردىڭ اۋماقتارىندا اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى مەن كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىستاردى جۇرگiزۋ تۋرالى شەشiم قابىلدايدى;
4) اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرi مەن قۇرالىمدارىنا مiندەتتەر قويۋدى جۇزەگە اسىرادى, ولاردىڭ ءوزارا iس-قيمىل جاساۋىن ۇيىمداستىرادى, ولاردىڭ قاۋiپسiزدiگiن جانە العا قويىلعان مiندەتتەردiڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدi;
5) توتەنشە جاعداي ايماعىنداعى ءمان-جايدىڭ وزگەرۋiنە باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرادى;
6) قاجەت بولۋىنا قاراي قوسىمشا كۇشتەر مەن قۇرالداردى شاقىرتادى, ولاردىڭ كەزدەسۋىن ۇيىمداستىرادى, ولاردىڭ اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگiزۋ ورنىن (اۋدانىن) ايقىندايدى;
7) كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ رەزەرۆiن قۇرۋدى ۇيىمداستىرادى, اۋىسىمدى جۇمىس ءتارتiبiن ايقىندايدى;
8) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە, ازاماتتىق قورعاۋ جانە ساۋدالىق تەڭىزدە ءجۇزۋ سالاسىنداعى, مۇناي جانە گاز, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە وندىرىستىك قاۋiپسiزدiك سالاسىنداعى ورتالىق ۋاكىلەتتى ورگانعا جاھاندىق نەمەسە وڭىرلىك اۋقىمداعى توتەنشە جاعداي ايماعىندا قالىپتاسقان جاعداي جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى جانە كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ جونىندە مەن ءوزى قابىلداعان شەشىمدەر تۋرالى حابار بەرەدى;
9) توتەنشە جاعداي ورنىنان كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ كەتۋ ءتارتiبiن ايقىندايدى.
49. مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسى اسا قاجەت بولعان جاعدايدا (ادامداردىڭ ءومiرi مەن دەنساۋلىعىنا تiكەلەي قاتەر تونگەندە):
1) توتەنشە جاعداي ايماعىنا ادامدار مەن كولiكتiڭ كىرۋiن شەكتەيدi;
2) توتەنشە جاعداي ايماعىنداعى ۇيىمداردىڭ قىزمەتiن توقتاتا تۇرادى;
3) اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگiزۋگە ازاماتتىق قورعاۋدىڭ اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرالىمدارىنىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارىن جانە كورسەتىلگەن قۇرالىمداردىڭ قۇرامىنا كiرمەيتiن قۇتقارۋشىلاردى تارتادى;
4) كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىستاردى جۇرگiزۋگە ەرiكتi نەگiزدە حالىقتى, سونداي-اق قۇتقارۋشى بولىپ تابىلمايتىن جەكەلەگەن ازاماتتاردى, ولاردىڭ كەلiسiمىمەن اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگiزۋگە تارتادى;
5) توتەنشە جاعداي ايماعىندا ەۆاكۋاتسيالىق iس-شارالار جۇرگiزۋدi ۇيىمداستىرادى;
6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس شىعىستاردى كەيىننەن وتەي وتىرىپ, ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق, ازىق-ت ۇلىك, مەديتسينالىق جانە باسقا دا رەسۋرستارىن تارتادى;
7) توتەنشە جاعدايلاردىڭ ورشۋىنە جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى مەن كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىستاردىڭ بارىسىنا بايلانىستى باسقا دا قاجەتتi شارالاردى قولدانادى.
50. رەسپۋبليكالىق داعدارىس ورتالىعى جانە جەدەل شتاب باسشىسى جۇيەلى تۇردە اۆاريالىق مۇناي توگىلۋى بولعان جاعدايدا توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسىن جانە قابىلدانعان دەن قويۋ شارالارى تۋرالى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانى, بۇل رەتتە ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا جانە قورشاعان ورتاعا قاۋىپتىڭ كەز كەلگەن ءوسۋ جاعدايى تۋرالى حابارلاي وتىرىپ, حاباردار ەتەدى.
51. جەدەل شتاب مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋىن باعالاۋدى جانە مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە ونى شەكتەۋ جانە جويۋ بويىنشا توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسىنىڭ ۇسىنىستارىن ازىرلەۋدى جۇزەگە اسىرادى.
جەدەل شتاب اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى مەن كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە قاتىساتىن ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرالىمدارىنىڭ ءىس-قيمىلدارىن ۇيلەستىرەدى.
جەدەل شتاب مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندە توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسىنىڭ شەشىمىمەن قۇرىلادى.
جەدەل شتاب باسشىسى بولىپ «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 50-بابىنىڭ 5-تارماعىنا سايكەس مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندەگى توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ تابىلاتىن, ۋاكىلەتتە ورگاننىڭ نەمەسە ونىڭ ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەسىنىڭ لاۋازىمدى ادامى تاعايىندالادى.
جەدەل شتاب باستىعى مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندەگى توتەنشە جاعدايدى جويۋ باسشىسىمەن كەلىسۋ بويىنشا جانە توتەنشە جاعداي اۋقىمى مەن ايماعىنا قاراي فۋنكتسيونالدىق توپتاردىڭ جانە جەدەل توپتاردىڭ قاجەتتى سانىن قۇرادى جانە مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋى كەزىندەگى توتەنشە جاعداي ايماعىنداعى ولاردىڭ جۇمىسىن ءبولىپ بەرەدى.
جەدەل شتاب باسقارۋ جانە فۋنكتسيونالدى توپتار ورتالىعىنان تۇرادى (جوسپارلاۋ, وپەراتسيالار, لوگيستيكا جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋ, قارجىلار). بىرىكتىرىلگەن كوماندا باسقارماسىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جەدەل ءىس-قيمىلداردى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن باسقارۋ ورتالىعىنىڭ قۇرامىنا مىنا وكىلدەر ەنگىزىلەدى:
1) ءتيىستى ورتالىق ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ;
2) ءتيىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ;
3) ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ۆەدوموستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ;
4) مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋىن جويۋ بويىنشا جەدەل ءىس-قيمىلدى جۇزەگە اسىراتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشى.
مۇنايدىڭ توگىلۋىن جويۋ ادىستەرىن قولدانۋعا جول بەرۋ تۋرالى ماسەلەلەر جەدەل شتابتى جوسپارلاۋدىڭ فۋنكتسيونالدىق توبى قۇراتىن قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى بولىمشەلەر قاراستىرادى.
10. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مۇنايدىڭ توگىلۋىنە دەن قويۋى
52. ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان:
1) ازاماتتىق قورعاۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ كەزىندە ازاماتتىق قورعاۋ كۇشتەرىن باسقارادى;
2) ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ جەدەل رەزەرۆىنىڭ ماتەريالدىق قۇرالدارىن بولەدى جانە پايدالانادى;
3) تۇرعىنداردى, ازاماتتىق قورعاۋدى باسقارۋ ورگاندارىن توتەنشە جاعداي تۋىنداۋ قاۋپى تۋرالى بولجامداردىڭ بولۋى كەزىندە الدىن الا جانە (نەمەسە) توتەنشە جاعداي تۋىنداعان كەزدە جەدەل اقپاراتتى جانە حابارلاۋدى قامتاماسىز ەتەدى;
4) اۆاريالىق-قۇتقارۋ جانە كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىستاردى جۇرگىزۋدى جۇزەگە اسىرادى;
5) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس توتەنشە جاعدايدى جويۋ كەزىندە ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق رەسۋرستارىن جۇمىلدىرادى.
6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە مەملەكەتتىك جانە جۇمىلدىرۋ قورىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق, ازىق-ت ۇلىك, مەديتسينالىق جانە باسقا دا رەسۋرستاردى پايدالانۋ تۋرالى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قورىنان توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, ونى جويۋ جانە ونىڭ زارداپتارىن جويۋ ءۇشىن پايدالانۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەنگىزەدى.
53. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كولىك, كولىك كەشەنىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ جانە رەتتەۋ سالاسىندا مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋدى جۇزەگە اسىراتىن ۋاكىلەتتى ورگان:
1) مۇنايدىڭ توگىلۋىن جانە ونىڭ زارداپتارىن جويۋ ءۇشىن قاجەتتى كولىكتى قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى بارلىق شارالاردى ۇيلەستىرەدى;
2) ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جەكە مەنشىكتەگى تەڭىز كەمەلەرىن قوسا العاندا كولىك قۇرالدارىن تارتادى;
3) مۇنايدىڭ توگىلۋىن جانە ونىڭ زارداپتارىن جويۋ, ەۆاكۋاتسيالىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇرامنىڭ جانە جابدىقتاردىڭ, ماتەريالدار مەن تەحنيكالىق رەسۋرستاردىڭ تاسىمالداۋىن قامتاماسىز ەتەدى;
4) مۇنايدىڭ توگىلۋىنە دەن قويۋعا جانە ونى جويۋعا تارتىلاتىن تەڭىز جانە اۋە جولدارىمەن كەلەتىن حالىقارالىق كۇشتەر مەن قۇرالداردى قابىلداۋعا دايىندىقتى قامتاماسىز ەتەدى.
54. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ جانە (نەمەسە) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەدەن زاڭناماسىنا سايكەس كەدەندىك باجداردى, سالىقتى تولەمەي, سونداي-اق تاريفتىك رەتتەۋ شارالارىن قولدانباي, ءبىرىنشى كەزەكتەگى تارتىپپەن, مۇنايدىڭ اۆاريالىق توگىلۋ ايماعىنا جەتكىزىلەتىن تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردىڭ, كەزدەيسوق اپاتتاردىڭ زارداپتارىن جويۋ ءۇشىن قاجەتتى تاۋاردى كەدەندىك راسىمدەۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
55. قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان:
1) مۇناي توگىلگەن جەردە گيدرومەتەورولوگيالىق جاعدايلارعا جەدەل بولجامدى جۇزەگە اسىرادى;
2) اۆاريالىق مۇناي توگىلۋ باستالعان ساتتەن باستاپ ونىڭ زارداپتارىن تولىق جويعانعا دەيىن (قارجىلاندىرۋ جانە تۇلعالاردىڭ ماتەريالدىق بازاسىن تارتۋ ەسەبىنەن) قورشاعان ورتا وبەكتىلەرىنە مەملەكەتتىك مونيتورينگتى (سونىڭ ىشىندە, جەدەل عارىشتىق مونيتورينگ) جۇزەگە اسىرادى;
3) قازىرگى زامانعى عارىشتىق ءتۇسىرۋدىڭ جەدەل دەرەكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, مۇناي مەن گازدى ءوندىرۋ, قايتا وڭدەۋ, تاسىمالداۋ اۋدانىنداعى, مۇنايمەن لاستانعان اۋداندى انىقتاۋ, مۇنايدىڭ توگىلۋىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ اۋماعىنىڭ ەكولوگيالىق احۋالىنا مونيتورينگ جۇزەگە اسىرادى;
4) جاعالاۋ ايماعىندا لاستانۋ جانە (نەمەسە) مۇناي توگىلۋىنىڭ تارالۋ سيپاتىن, كوزىن جانە ارەالىن انىقتاۋ ماقساتىندا تالداۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن قورشاعان ورتا وبەكتىلەرىنە ىرىكتەۋ سىناعى